Suggesties/vragen? Schrijf naar: Caroline M. Rozendael
|
Suggesties/vragen? Schrijf naar: Caroline M. Rozendael |
|
OORSPRONG CHINESE ETIQUETTE/OMGANGSVORMEN
Waarom een Chinees nooit waarom vraagt De hele wereld kijkt vanaf nu naar China, vaak vol onbegrip voor de vreemde gebruiken en, in onze ogen, mistoestanden. En China kijkt terug, onbegrepen. Er gaapt niet enkel een taal- en cultuurkloof. 'China is een andere wereld', zegt Jeanne Boden. Jeanne Boden is sinologe van opleiding en probeert al twintig jaar niet alleen de taal, maar ook de mysteries van China te doorgronden. Ondertussen heeft ze een bedrijf opgericht, China Conduct, waarmee ze mensen die met China te maken krijgen, inwijdt in de geplogenheden van het immense land. Ook een paar BOIC-bonzen kwamen over de vloer.'Het denkpatroon van de Chinees wordt bepaald door twee grote, filosofische stromingen uit het verre verleden: het confucianisme en het daoļsme', aldus Jeanne Boden. 'Ook al heeft het communisme sterke invloed en is er een nieuwe openheid, ook al doen vooral stedelijke jongeren hun best zich vrij te vechten, alle gebruiken, gedragingen en de hele maatschappijstructuur zijn nog altijd geļnspireerd door die traditionele waarden. Sterker, de Olympische Spelen worden aangegrepen om de nationale trots aan te zwengelen en sinds 2004 worden de traditionele waarden weer gepromoot.' En de Meester zei: 'Wie geen rang heeft in een maatschappij, zal niet discussiėren over haar politiek.' Waarop Meester Zeng antwoordde: 'Een echte gentleman zal zich nooit anders gedragen dan zijn rang het voorschrijft, zelfs niet in gedachten.' 'In de confucianistische maatschappij zijn alle relaties hiėrarchisch', stelt Jeanne Boden. 'Tussen heerser en onderdaan, tussen leider en minister, tussen vader en zoon, tussen oud en jong, tussen man en vrouw, alles is hiėrarchisch. Volgens Confucius zijn wetten overbodig. Als iedereen zich houdt aan de hiėrarchie, heeft die maatschappij geen wetten nodig om te functioneren. Dat zit er nu nog heel sterk in. China is heel hiėrarchisch. Een enorme piramide, met de familie als basis - tijdens het communisme de werkeenheid, de fabriek - en het centrale gezag in Peking als de top. De etiquette weerspiegelt de hiėrarchie. Etiquette is voor een Chinees veel meer dan goede tafelmanieren, het toont hem wie de baas is. Westerse bedrijfsleiders treden de etiquette dus beter niet met de voeten.' 'Het grote voordeel van dat hiėrarchische systeem is dat je altijd precies weet wie voor wat verantwoordelijk is. Het grote nadeel is dat je van Chinezen geen initiatief moet verwachten als een hogergeplaatste aanwezig is. Want dat zou betekenen dat ze zich buiten hun taak wagen. Ze zijn ook als de dood voor gezichtsverlies tegenover de groep. Om dat te vermijden communiceren ze vaak indirect. Wat het heel moeilijk maakt uit te vissen wat een Chinees echt denkt of vindt.' Dat het geen papieren praatjes zijn, ondervindt Maarten Van Remoortere dagelijks. De 21-jarige Waaslander is aan zes maanden stage bezig als Manager Trainee Food&Beverage in de Novotel in Peking. En dat viel hem meteen op bij zijn Chinees personeel. 'Je moet voor hen denken. Je moet precies vertellen wat je van hen verwacht, tot in het kleinste detail. En elke dag opnieuw. En dan zullen ze dat ook doen.' Dat klinkt als een totaal gebrek aan ambitie, maar dat blijkt fout. 'Chinezen zijn net zeer ambitieus omdat het onderwijssysteem erop gericht is de beste krachten naar de top te stuwen', aldus nog Jeanne Boden. 'Ongeacht afkomst of woonplaats, iedereen maakt evenveel kans zijn talent te ontplooien. Met het ingangsexamen voor de universiteit als grote test. Dat resultaat bepaalt of en naar welke universiteit je mag gaan. De primi mogen naar de beste universiteit. Dat legt een enorme druk op elke Chinese jongere, die in die ene test niet alleen zijn of haar leven in handen heeft, maar dat van zijn hele familie. Want een Chinees wordt geacht zijn familie te onderhouden. Aangezien hij enig kind is, betekent dat twee ouders en vier grootouders. Die één-kind-regel is om de veroudering van de maatschappij tegen te gaan wel versoepeld: tegenwoordig kan een koppel twee kinderen krijgen als ze zelf enig kind zijn.' Confucius Het onderwijssysteem loodst de meest capabele Chinezen naar de top van de maatschappij en de (staats)bedrijven, het sportsysteem doet hetzelfde met de beste atleten. Door screening op zeer prille leeftijd wordt talent zeer vroeg opgespoord en in de juiste banen geleid. Maar voor beide systemen geldt: de inbreng van het individu is beperkt. 'Veel mensen zijn top in een sector, terwijl het niet hun persoonlijke keuze is', aldus Jeanne Boden. 'Ik ken een topman bij Pfizer die heel bekwaam is in zijn job, maar wiens hart voor andere dingen klopt. De keuze om in de scheikunde te gaan was die van zijn familie, niet zijn individuele. Het individu is ondergeschikt in de groepsgerichte maatschappij. Ook een erfenis van Confucius, maar natuurlijk versterkt onder het communistische regime. Persoonlijke ambitie wordt alleen gesteund als het ook het grotere belang dient.' Naast het confucianisme determineert ook het daoļsme of holistisch denken de omgang in China. Het holistische denken linkt de mens aan de natuur. Het leven van een mens en alle gebeurtenissen in dat leven behoren tot een coherent systeem, waarin alle fenomenen op de één of andere manier samenhangen. En alle componenten van dat systeem moeten in evenwicht zijn. De welbekende yin en yang, de twee tegengestelde krachten in de natuur die in evenwicht moeten zijn om in harmonie te leven. In harmonie met de natuur, met de andere mensen, met zijn eigen lichaam,... Dat weerspiegelt zich in de gezondheidszorg - kruiden om het zieke lichaam weer in evenwicht te brengen in plaats van pillen - in geloof - Chinezen zijn a-religieus, ze hebben geen God nodig om het universum te verklaren - en bij uitstek in een manie voor cijfers. Alles wordt gevat in cijfers en de symboliek is bijna absurd. Konden we zelf vaststellen bij het aanschaffen van een Chinese SIM- kaart voor de gsm. Een gewoon nummer kostte 480 RMB, een nummer met veel achten 680 RMB. Acht is namelijk een geluksgetal. Wij kennen ook onze tradities, rituelen en bijgeloof. Maar ons bijgeloof bewaren we in een amuletje voor noodgevallen. In China inspireren tradities en symbolen het dagelijkse leven. Alleen met het aanvaarden van een almachtig centraal gezag en het zich goedschiks schikken naar de hiėrarchie kan je uitleggen dat het verkeer in Peking zomaar twee maanden lang kan worden gehalveerd voor propere Olympische Spelen. Alleen met de extreme hang naar evenwicht kan je uitleggen dat na de aardbeving in Sichuan de aandacht werd gericht op de euforie over de reddingsoperaties. Want zo werd het kwade gecompenseerd door het goede en was er weer harmonie. - www.chinaconduct.com - Bronnen: De essentie van China. Communicatie - cultuur - commitment (Coutinho, 2006) - The Wall Behind China's Open Door. Towards Efficient Intercultural Management in China (ASP 2008) Sportwereld Nieuwsblad Be 30 juli 2008 |
|
Omgangsvormen.nl © Uw bijdrage aan het vervolmaken van deze site door uw vragen/suggesties/opmerkingen via e-mail |
