Gewoon. Eens aanbellen. Een praatje maken

van onze redactie binnenland

UTRECHT - Nederland telt veel anonieme buurten. De gezinsdrama's in Hilversum en Zoetermeer hebben gemeen dat de buren niets hebben gemerkt. Hoe kan dat?

In 'de kuil' van het ROC Midden-Nederland in Utrecht zitten tientallen buurtwerkers op kussentjes. Eigenlijk is er maar één centraal thema op de Nationale Wijkbeurs: hoe kunnen bewoners van een wijk meer voor elkaar betekenen?

Het antwoord is simpel. Aanbellen. Gewoon het tuinpad van de buren of overburen af en toe oplopen en de deurbel indrukken. Dát kan voorkomen dat er zich achter de voordeur drama's afspelen waar niemand weet van heeft.

De spanningen in multiculturele wijken staan hoog op de politieke agenda. Dat ook in witte wijken armoede en criminaliteit voorkomen, weten televisiekijkers na de serie Probleemwijken op SBS6 als geen ander.

Maar er is nog een derde categorie 'probleemwijken': anonieme buurten waar de werkende middenklasse woont. Ogenschijnlijk vol modelgezinnen, die in materieel opzicht niets te kort komen. In dergelijke buurten in Hilversum en Zoetermeer hebben zich in korte tijd twee gezinsdrama's afgespeeld, zonder dat de buren iets hebben gemerkt.

Directeur Alex Voets van de Stichting Wijkalliantie, een organisatie die zich inzet voor buurtprojecten, pakt een banaantje. Het probleem van de anonieme buurten is hem bekend. Hij wijt de problemen aan het sterk gegroeide individualisme. ,,We denken dat we elkaar in buurten en wijken niet nodig hebben. Er zijn geen financiële problemen, de kinderen gaan naar een goede school.''

Toch sluimert er onvrede, signaleert hij na bezoeken aan dergelijke wijken. ,,Dan hebben ze de oude buurman al een paar weken niet gezien, blijkt-ie dood in bed te liggen. Dat zorgt voor een gevoel van onveiligheid.''

De sociale controle in anonieme buurten is weggevallen. Problemen die binnen gezinnen spelen, blijven verborgen achter de voordeur. De buurt zien velen als een hotel: alle verantwoordelijkheid wordt gelegd bij instanties. De rommel op straat is voor de vuilnisdienst. Met de hangjongeren moet de politie zich maar bemoeien. Zit de overbuurman overspannen thuis? Er staan ongetwijfeld hulpverleners klaar die hem kunnen helpen.

Bewoners moeten beseffen dat ze niet alles van overheid en instanties moeten verwachten, stelt directeur Voets. Ze moeten zélf in actie komen. ,,Niemand wil in een klerezooi wonen. Dus moet je het initiatief nemen om iets van de wijk te maken. Dat begint met een praatje maken, gewoon aanbellen. Door het organiseren van een barbecue voorkom je echt niet alle gezinsdrama's, maar je krijgt wel een beetje greep op het leefklimaat.''

Een gemeenschappelijke ruimte in elke wijk maakt het al makkelijker om contacten te leggen. Vervolgens moeten burgers acties ontplooien. Dat kan op kleine schaal, zegt Tineke van den Klinkenberg van het Forum voor Democratische Ontwikkeling, dat burgers bij de samenleving wil betrekken. Bijvoorbeeld door gezamenlijk een schoonmaakactie in de buurt te houden. Of te collecteren voor goede doelen, waardoor ze contacten kunnen leggen. ,,Het is moeilijk in andermans privacy te stappen. Als je de buren ruzie hoort maken, doe je vaak alsof je neus bloedt. Stap er nou eens op af. Een goede buur is nog altijd beter dan een verre vriend.''

Bron: Nederlands Dagblad 26 april 2005