Jonge ouders kunnen weer slapen

door Johan Lamoral

Slecht slapende kinderen kunnen het leven van jonge ouders behoorlijk vergallen. Maar er is hoop: er bestaat een methode die meestal werkt en wel binnen twee weken.

Kinderartsen en kinderpsychologen kunnen het bevestigen: een kwart van alle kinderen onder de zes jaar heeft problemen om in of door te slapen. Slaaponderzoekers van de universiteit Gent wilden er het fijne van weten. Zij installeerden infraroodcamera's in een aantal kinderkamers en kwamen tot een verrassende conclusie. Niet alleen de 'probleemgevallen' en huilebalken, maar alle kinderen worden 's nachts verschillende keren wakker.

Kinderpsychologe Marleen Dhont van de Kliniek voor Kinderziekten van het Universitair Ziekenhuis Gent heeft het probleem grondig onderzocht: ,,Geen enkel kind slaapt de hele nacht aan een stuk door. Dat is een fysiologisch gegeven. De slaap verloopt in afwisselende cycli van telkens ongeveer 90 minuten. Je hebt de droomslaap of REM-slaap (van het Engelse rapid eye movement) en een droomloze of NREM-slaap. Kinderen zijn bijzonder gevoelig voor de afwisseling van deze cycli.''

Onderzoek heeft inderdaad uitgewezen dat zuigelingen tot zestien uur per dag slapen, waarvan ongeveer de helft in REM-toestand. Volwassenen slapen gemiddeld acht uur, waarvan twintig procent in REM-toestand. De droom- of REM-slaap wordt gekenmerkt door snelle oogbewegingen, door hoge hersenactiviteit en aanschouwelijke dromen.

Ofschoon alle kinderen verschillende keren wakker worden, reageren zij verschillend. Kinderpsychologe Dhont: ,,Het belangrijkste verschil is dat de meeste kindjes dan naar hun fopspeen of knuffel grijpen, misschien eventjes voor zich uit frazelen, zich omdraaien en weer verder slapen zonder hun ouders te storen. De probleemkinderen beginnen echter te huilen en maken hun ouders wakker.''

Ingedommeld

Volgens Dhont heeft veel te maken met de manier waarop de kinderen inslapen. In de probleemgroep bleken veel ouders hun kind slapend in bed te leggen. Het was ingedommeld tijdens de laatste voeding of de ouders hadden het in slaap gewiegd. ,,Op die manier leren deze kinderen dat ze hun ouders nodig hebben om in slaap te vallen. Het is dan ook niet meer dan logisch dat zij ook om hun ouders huilen wanneer zij 's nachts wakker schieten. Deze ouders geven hun kind een duidelijk signaal zodat het kind ervan uitgaat: 'als ik wakker word, zijn papa en mama bereid mij uit bed te halen, een flesje te geven, te wiegen en te knuffelen. En als ik even doorzet, mag ik straks weer gezellig mee in het grote bed'. Je beloont dus het gehuil met aandacht.''

,,Sommige ouders gaan daar erg ver in'', weet Dhont. ,,Ik heb mensen gekend die hele nachten met hun kind in de auto gingen rondrijden. Of die uren met de kinderwagen door de tuin of op straat gaan sjokken. Je kunt je niet voorstellen wat ouders allemaal doen om hun kind in slaap te krijgen. En dat terwijl er een methode bestaat om het probleem op te lossen.''

De psychologen controleren eerst of de slaapkamer donker en koel of warm genoeg is, en of de kinderen voor het slapengaan niet te veel opwekkends nuttigen. Zo blijven chocolademelk en cola zes uur in het lichaam actief.

Vervolgens onderzoeken zij of het kind niet lijdt aan ADHD of hyperactiviteit, aan extreme scheidingsangst of depressie en of er geen medische oorzaak voor de slaapstoornis is, zoals eczeem of sommige geneesmiddelen.

Marleen Dhont: ,,Als al die factoren niet meespelen, dan is het tijd voor een gerichte aanpak. Bij de probleemkinderen en hun ouders is een patroon van chaos ontstaan. Er is van alles geprobeerd: boos en lief zijn, nu eens vroeg dan weer laat in bed, snoepjes en zoethoudertjes. Dat patroon van chaos moeten wij vervangen door een vast ritme van eten en slapen, ook in het weekend en de vakantie. Daarnaast creëer je een vast slaapritueel van eten, een badje, een verhaaltje, samen een beetje spelen, de knuffels goedenacht wensen.''

,,Wanneer je een vast ritueel hebt gevonden, kun je ook de avond- en nachtelijke huilbuien aanpakken'', vervolgt de psychologe. ,,De allerbeste manier is volgens de onderzoekers het kind laten huilen. Ook al duurt het een halve nacht. Maak van je hart een steen en houd vol. Uiteindelijk zal je lieveling beseffen dat er geen lievemoederen aan is, en capituleren.''

,,Begint je kind 's avonds of 's nachts te wenen, wacht dan vier minuten. Ga na die vier minuten even naar binnen en toon dat je er nog altijd bent. Je mag een fopspeen geven en het kind even knuffelen en geruststellen, maar geen liedjes, geen verhaaltjes, geen flesje. Haal het kind zeker niet uit bed, zelfs niet als het rechtop staat of blijft brullen. Kwaad worden of het kind met geweld neerleggen is ook uit den boze. Want dat zijn immers vormen van aandacht. Dat blijf je om de vier minuten herhalen tot het gehuil overgaat.''

Grenzen stellen

De psychologe stelt wel dat deze vierminuten-methode maar functioneert als er eerst aan de relatie tussen ouders en kinderen wordt gewerkt. ,,Er zijn ouders die absoluut geen grenzen kunnen stellen aan hun kind. Te toegeeflijke ouders moeten wij dan eerst leren leiding te geven aan hun kind, anders hebben zij niet voldoende gezag om door te zetten tijdens de therapie.''

De afgepeigerde ouders kunnen op de steun van de psychologe rekenen, die hen om de drie dagen opbelt voor een stand van zaken. Want zeker de eerste nachten valt de huilontwenning niet mee. Zij waarschuwt de ouders ook dat het heel vaak eerst nog erger wordt voor het verbetert. Kinderen brullen, tieren, trekken al hun registers open en proberen alles om het oude patroon te herstellen. ,,Maar het mooie is dat bijna alle probleemgevallen binnen de veertien dagen zijn opgelost.''