Een kwart minder verloedering

Den Haag, 15 juni. Nieuw, verrassend of controversieel is het niet: „Een respectvolle omgang van burgers met elkaar is een essentiële voorwaarde voor maatschappelijke samenhang, binding en veiligheid.” Minister-president Balkenende (CDA) beperkte zijn polemiek tegen doorgeschoten individualiteit en gebrek aan fatsoen de afgelopen jaren tot oproepen om het anders te doen. Nu lijkt het kabinet de eerste voorzichtige stappen te zetten om zijn samenlevingsideaal in de praktijk te brengen. Dat blijkt uit de uitwerking van pijler V uit het honderddagenplan, Veiligheid, stabiliteit en respect.

Waar gebrek aan respect overgaat in het overtreden van de wet – het beleidsplan noemt discriminatie, bumperkleven en agressie tegen verplegers, agenten en conducteurs – belooft het kabinet die wetten beter te handhaven. Net als veel eerdere kabinetten.

Maar er is meer nodig, denkt de coalitie. Dus komt er „actief” steun voor initiatieven van „onder meer wijk, buurt, school, sportverenigingen en werkgevers” om gedragscodes op te stellen. De premier: „Ik was laatst op een school waar met enige regelmaat de raad van bestuur ’s ochtends aan de poort gaat staan en alle leerlingen een hand geeft. Zo laten ze zien dat leerlingen geen nummer zijn.”

Gaat het verder dan goede voornemens? De coalitie maakt zich voor het succes afhankelijk van diezelfde maatschappij waar de omgangsvormen te wensen zouden overlaten. Balkenende: „We gaan niks opleggen.” Want, „gedragscodes kunnen niet zomaar van bovenaf gedropt worden”.

Die hands off benadering geldt ook voor een ander gedragscode-idee. Het kabinet wil minder „verloedering” op tv. Realityprogramma’s en videoclips met onwenselijke inhoud moeten worden teruggedrongen. Vicepremier Rouvoet (Jeugd en Gezin, ChristenUnie): „Media moeten kappen met het uitzenden van alcoholreclames op tijden dat de jeugd kijkt.” Over zijn eigen kinderen hoeft Rouvoet zich geen zorgen te maken, zei hij. Die zeggen wel eens als hij thuiskomt: „Papa, we hebben de tv uitgezet want wat we zagen, was gewoon niet goed.” Tegelijk maakte Balkenende duidelijk dat de media zichzelf moeten reguleren.

Veiligheid is de andere grote verantwoordelijkheid van ‘pijlerminister’ Hirsch Ballin (Justitie, CDA). Hier zijn de doelen van het regeerakkoord gedetailleerd uitgewerkt (zie kader hiernaast). Een voorbeeld is het voornemen om het aantal gestolen fietsen met 100.000 te verminderen.

Het kabinet wil ook werk maken van het terugdringen van hangjongeren, drugsverslaafden, uitgaansoverlast en andere vormen van „fysieke verloedering”. Die moet in 2010 een kwart minder zijn dan in 2002. Ook het aanpakken van drankmisbruik bij jongeren speelt een belangrijke rol. Daar lijkt een hands on benadering populairder. Rouvoet: „Je kan zeggen dat tegengaan van alcoholmisbruik door jongeren thuis een taak van de ouders is. Dat vind ik niet. De overheid mag daar best achter de voordeur komen.”