|
Wereld-godsdiensten
links voor meer informatie:
Teleac en
SamSamnet
Om elkaar beter te begrijpen en beter met elkaar om te kunnen gaan is het heel
belangrijk om te weten wat mensen kunnen geloven. Omgangsvormen ging op zoek en heeft n.a.v. bovenstaande vraag enkele
'wereld-godsdiensten' voor u op een rijtje gezet. Wanneer U aanvullingen heeft
dan wil de redactie dat graag van u horen!
Het jodendom
Onderstaand enige informatie over het joodse geloof en de joodse
omgangsvormen.
Het Jodendom is de oudste van de drie monotheïstische
godsdiensten . Het Christendom en de Islam zijn de andere waarin één God
centraal staat. Deze twee stammen van het jodendom af.
Centraal in het geloof van de Joden staat de Thora, de Hebreeuwse Bijbel (d.i.
het Oude Testament van het Christendom). De Thora vertelt de oorsprong en
geschiedenis van het joodse volk, vanaf de schepping van de aarde. Van de 18,2
miljoen Joden wonen er ongeveer 5 miljoen in Israël, 5.2 miljoen in de
Verenigde Staten en 8 miljoen verspreidt over de wereld.
Het Ontstaan
Abraham de eerste aartsvader is een zeer belangrijke figuur in het joodse
geloof . Hij trok rond 1900 voor Christus. uit Mesopotamië met de opdracht een
nieuw land te vinden en een nieuw geloof te stichten. Hij besloot zich te
vestigen in de vruchtbare strook land tussen de Eufraat en de Nijl. Hier
stichtte hij de eerste monotheïstische godsdienst. Uniek aan de nieuwe
godsdienst was het feit dat deze het aanbidden van beelden afwees en dat een
verbond met een almachtige god centraal stond. Abraham en zijn nakomelingen
zouden aan bepaalde verplichtingen voldoen in ruil voor de bescherming van God
en 'bezit' van het land (Israël) waar ze nu woonden. De Tien Geboden die door
God aan Mozes werden opgedragen vormen de basis van het verbond tussen God en
het Joodse volk. Deze Geboden vormen de gedragscode waaraan elke Jood zich dient
te houden.
Heiligdom en rituelen
Het huis en de synagoge spelen een grote rol in het leven van de Joden. Dit zijn
de plaatsen waar de rituelen van het geloof: de besnijdenis, Bar Mitswa en het
huwelijk plaatsvinden. De besnijdenis wordt uitgevoerd op de achtste dag na de
geboorte van de baby. Als een jongen 13 jaar is, wordt hij een Bar Mitswa.
Tijdens een ceremonie in de synagoge leest hij voor het eerst uit de Thora.
Daarna is hij officieel als volwassene opgenomen in de gemeenschap. Joden
geloven dat alle mensen zijn geboren met de mogelijkheid goed en kwaad te doen.
Het goede in de mens zal evenwel het slechte overwinnen. Een ander belangrijke
overtuiging vormt de 'onsterfelijkheid van de ziel'. De heilige dag van de Joden
is de Sabbat, de zaterdag.
Gebruiken en omgangsregels t.a.v. Joodse heiligdommen:
Vanzelfsprekend moet u in heiligdommen toestemming vragen om te fotograferen,
dus ook in een synagoge.
Vrouwen moeten hun schouders en bovenarmen bedekt houden.
Minirokken en short zijn ongewenst. Van mannen wordt verwacht dat zij op de
heilige plaatsen een lange broek dragen. Het bovenlichaam mag niet onbloot zijn.
Op de voor Joden heilige plaatsen, moeten de mannen hun hoofd bedekken, ten
teken van eerbied. Zij dragen stoffen hoofdkapjes, de zogenaamde keppeltjes.
Voor bezoekers liggen op deze plaatsen meestal wel (kartonnen) keppeltjes klaar.
Joden eten alleen 'kosjer' vlees. Ze maken een strikte scheiding
tussen reine en onreine dieren. Varkensvlees is verboden. Daarnaast is het
nuttigen van bloed streng verboden. Het gebruik van vlees in combinatie met
melkproducten is niet toegestaan. Belangrijk is om de handen te wassen voor de
maaltijd.
naar boven |^
christendom
Het Christendom is de grootste en meest verbreide godsdienst ter
wereld. De meeste Christenen zijn te vinden in Europa, de Verenigde Staten,
Midden- en Zuid-Amerika (m.n. Brazilië) en Australië. Ook in Afrika hebben de
missionarissen hun sporen achtergelaten. In Azië heeft het Christendom minder
invloed gehad, met uitzondering van de Filippijnen en Zuid-Korea. Het geloof
heeft in ieder land een eigen invulling gekregen. Meestal werd het vermengd met
rituelen uit het lokale volksgeloof. Dit komt o.a. tot uiting in Brazilië. Hier
worden katholieke feesten en processies afgewisseld met andersoortige religieuze
feesten.
Ontstaan
Circa 2000 jaar geleden leefde de Jood Jezus van Nazareth. Hij maande zijn
joodse medegenoten tot boetedoening en verkondigde de komst van het koninkrijk
van God. Aangezien hij zich keerde tegen de Romeinse overheersers, veroordeelden
deze hem tot de dood aan het Kruis. Na de dood van Jezus verklaarden zijn
volgelingen, de Christenen, dat hij op wonderlijke wijze was herrezen. Zij
verspreiden het woord dat Jezus had gepreekt. In de vierde-eeuw verhief de
Romeinse keizer Constantijn de Grote het Christendom tot Staatsgodsdienst. Het
Christendom werd dé godsdienst van het Romeinse Rijk en ging een grote toekomst
tegemoet.
Heiligdom: kerk
Het Christendom heeft overal ter wereld een ander karakter. Wel houden de
Christenen zich aan vier officiële doctrines: de doop, de eredienst, bidden en
goede werken. Verder hebben ze allen het Nieuwe Testament, dat begint bij het
leven van Jezus Christus. Ook geloven alle Christenen in de onsterfelijkheid van
de ziel en een leven na dood. Op de heilige dag, de zondag, gaan de meeste
gelovigen naar de kerk. Hier vinden ook de belangrijkste rituelen van het
Christendom plaats: de doop, de biecht, het avondmaal, de mis, het huwelijk en
de begrafenis.
Omgangsregels
Vanzelfsprekend moet u in heiligdommen toestemming vragen om te fotograferen,
dus ook in een kerk. In de meeste kerken is het gewenst dat u zich gepast
kleedt. Geen (te) korte broeken en hemdjes.
naar boven |^
boeddhisme
Het boeddhisme is de meest vredelievende van alle godsdiensten. Het ontstond
circa 2500 jaar geleden in de vallei van de Ganges in Noord-India. Hier leefde
rond 500 v. Chr. de Indiase prins Siddhartha Gautama. De prins was erg
ontevreden over het zijn leven in spiritueel opzicht. Hij liet zijn huis achter
en ging op zoek naar 'het licht'. Na een zoektocht van zes jaar vond hij,
mediterend onder een boom, 'Verlichting' (het Nirvana). Vanaf dat moment werd
hij Boeddha genoemd, de Verlichte. Zijn leven en leer werden de basis van het
boeddhisme. Zijn volgelingen verspreidden zijn leer naar andere delen van India.
Daarna verspreidde het zich naar Sri Lanka, Birma en Thailand en verder naar het
noorden: Nepal en Bhutan. Ook verspreidde het zich naar China, Mongolië, Korea
en Japan en verder zuidelijk naar Vietnam, Cambodja, Laos en Indonesië.
De leer van Boeddha:
De leer heeft als kern de vier nobele waarheden (Ariya Saccani):
-
Het leven is lijden. Lijden en onbebevredigdheid, doekkha,
is de kern van het menselijk bestaan. Dit lijden gaat ook nog na de dood
verder, omdat de mens is opgenomen in een kringloop van wedergeboorte. Elk
wezen wordt telkens opnieuw geboren. Boeddhisten spreken hierbij niet van reïncarnatie,
omdat zij niet in zielverhuizing geloven. Zij gaan ervan uit dat er geen
permanente ziel is, het principe van anathman. Het 'ik' is niet meer
dan een verzameling skhandah's, veranderende elementen. Een persoon
is een tijdelijk samenstelling van deze elementen, heeft telkens weer een
ander stoffelijk lichaam, andere gevoelens, een andere zintuiglijke
waarneming, andere driften en een ander bewustzijn. Niemand is twee momenten
dezelfde.
-
Het lijden wordt veroorzaakt door begeerte. Men begeert en
hecht zich aan zaken die niet blijvend zijn. Alles is immers onderhevig aan
vergankelijkheid. (D.i. het principe van anicca)
-
Het lijden kan beëindigd worden door begeerte te
overwinnen.
-
Begeerte en onwetendheid kunnen overwonnen worden door het
volgende van het nobele achtvoudige pad.
Het nobele achtvoudige pad
De leer, dhamma, wordt gesymboliseerd door een wiel met
acht spaken. De acht spaken van dit wiel symboliseren het nobele achtvoudige
pad. Door dit pad te begaan, ontwikkelt de boeddhist inzicht in de aard van
het bestaan, waaronder de vergankelijkheid. Dit inzicht levert de wijsheid die
leidt tot het kunnen achterlaten van verlangen en daarmee tot de verlossing. De
boeddhist bewandelt het nobele achtvoudige pad door:
-
de juiste visie: een visie die overeenkomt met de vier
nobele waarheden
-
de juiste intentie, denken zonder hebzucht en boosheid
-
het juiste spreken: de waarheid spreken, niet roddelen, geen
ruwe taal gebruiken
-
het juiste handelen: het niet doden of kwetsen van mensen en
dieren, niet stelen.
-
het juiste levensonderhoud: een eerlijk beroep uitoefenen
-
de juiste inspanning: de inzet om het heilzame te doen
-
de juiste achtzaamheid: achtzaam zijnop wat er zich in het
nier en nu voordoet
-
de juiste concentratie: gericht zijn op een heilzaam object
of op het gebeuren in het hier en nu.
Deze acht punten worden onderverdeeld in drie categorieën:
wijsheid (pañña), deugdzaamheid (sila) en concentratie (samadhi).
Het uiteindelijke doel: nirwana
De boeddhist streeft 'verlossing' na. Deze 'verlossing' vindt de
boeddhist in de vorm van een verlichte staat van bewustzijn die nirwana wordt
genoemd.
Nirwana is de enige ontsnapping uit het eeuwige rad van wedergeboorte, samsãra,
waarin een wezen van het ene onbevredigende leven in het volgende 'rolt'. Om
nirwana te bereiken moet de mens wel begeerte en verlangens achter zich laten.
De term nirwana is afkomstig uit de Pãli-taal en is een samenvoeging van een
ontkenning, nir, en verlangen, wãna.
Volgens het boeddhisme kan men ook nu nog een Boeddha worden en loont het
voor iedereen zich te ontwikkelen. Het bereiken van nirwana kan wel
meerdere levens duren.
Heiligdom: Stoepa's (pagoda's)
In boeddhistische landen wordt het landschap gesierd door vele prachtige
stoepa's. Deze heilige grafheuvels werden opgericht ter ere van koningen en
belangrijke religieuze leiders. Deze heuvels werden een centrum van verering en
het reisdoel van veel pelgrims. Toen het boeddhisme zich naar andere landen
verspreidde, namen de boeddhisten relikwieën (overblijfselen van lichamen van
heiligen of heilige voorwerpen) met zich mee. Enkele daarvan werden in stoepa's
begraven. De stijl en naam van de heilige grafheuvels verschilt per land en
cultuur. Andere namen zijn: caitya's, dagoba's en pagoda's. Pagoda's zijn vaak
te vinden op bergtoppen, aangezien de relikwieën die ze bevatten, niet op
gelijke hoogte met woonhuizen mogen bevinden.
Omgangsvormen
- Stoepa's: De looprichting om de stoepa's heen is met de klok mee.
- Schoenen: In de tempels moet men de schoenen bij de ingang achterlaten.
- beledig niemand . Gezichtsverlies is voor niemand leuk: In Aziatische landen
(China, Vietnam) is gezichtsverlies de ergste vorm van blamage. Toon ten alle
tijden respect voor een ander.
naar boven |^
hindoeïsme
Het hindoeïsme wijkt sterk af van de monotheïstisch
godsdiensten. Hindoes zelf noemen hun geloof vaak Sanatana dharma, de eeuwige
levenswijze. Het geloof heeft geen stichter of belijdenis en geen heilige
geschrift Hindoes geloven in één God, die in meerdere gedaantes
kan verschijnen. Het grootste deel van de Hindoes bevindt zich in India. De
laatste jaren hebben zij zich echter ook verspreid naar andere delen van de
wereld, voornamelijk naar Groot-Brittannië en landen die deel uitmaken van het
Britse Gemenebest, zoals het Caribische gebied, Canada en oostelijk Afrika.
Geloof
Hindoes geloven dat hun leven geleid wordt door samsara, de cyclus van geboorte,
dood en wedergeboorte. De ziel (atman) wordt gereïncarneerd totdat de
verlossing (moksha) is bereikt. Deze bevrijding uit de cyclus van geboorte, dood
en wedergeboorte is het uiteindelijke doel van de Hindoes. Om dit te bereiken
dienen zij zich te houden aan een heilige gedragscode. Deze code bestaat uit
enkele rituelen, zoals bidden en godsdienstoefening, en moreel gedrag tegenover
zichzelf, de familie en de maatschappij. Ook leven zij zo rein mogelijk en
proberen ze vervuiling te voorkomen.
De hindoeïstische maatschappij is ingedeeld in vier klassen (varna's), die weer
zijn onderverdeeld in talloze beroepsgroepen (jatis). De kaste bepaalt welke
beroepen uitgeoefend mogen worden of welk voedsel wel of niet mag worden
genuttigd. Tijdens het leven kan een hindoe niet van kaste veranderen, maar in
een volgend leven kunnen ze wel in een andere kaste worden geboren. Dat hangt af
van de karma, het resultaat van de goede en slechte handelingen tijdens het
leven. De mens draagt de last van de karma mee van het ene bestaan naar de
andere.
Als iemand is overleden wordt het lichaam gereinigd en gecremeerd. Meestal vindt
de crematie plaats aan een rivier, waarin op de tiende dag na de crematie, de as
van de overledene wordt gegooid.
Heiligdom: goden en tempel
De kracht die zorgt voor orde en ritme in de wereld, voor geboorte, groei,
aftakeling en vernieuwing, wordt in de latere geschriften (Absolute)Brahman
genoemd. Dit is de unieke God en universele ziel, de Ene. Brahman kent/bestaat
uit drie aspecten: Brahma, de Schepper, Vishnu, de behoeder van het leven en
Shiva, de vernietiger en herschepper. Deze drie-eenheid, de Trimurti, wordt vaak
uitgebeeld als drie goden in één beeld. In het klassieke hindoeïsme spelen
ook vrouwelijke goden een rol, zoals Saraswati, Lakshmi en Parvati, de
gemalinnen van de Trimurti. Samen vormen zij het concept van de moedergodin.
De tempels die aan de Hindoegoden zijn gewijd zijn zeer indrukwekkende gebouwen.
Met name de vele Shiva- en Vishnutempels. De tempel is allereerst de heilige
plaatst voor de persoonlijke godsdienstbeoefening van de gelovigen. Het is een
plaats op aarde, waar de mens in contact kan komen met het goddelijke en het
huis van een god of godin. Het heilige beeld, waarin de god of godin na een
aantal rituelen volgens de hindoes in verblijft, wordt in de tempel bewaard.
Niet alleen die ruimte, maar de hele tempel wordt als heilig beschouwd. Dit komt
tot uiting in de overdaad aan beelden.
Omgangsvormen
- Relaties: De omgang tussen mannen en vrouwen is in
veel landen buiten Europa aan regels gebonden. In de hindoeïstische landen
raken mannen elkaar in het openbaar wel aan en ook raken vrouwen onderling
elkaar aan. Een man en vrouw zul je echter nooit hand in hand zien lopen, laat
staan kussen. Pas je als Westerling enigszins aan.
- Reizigers worden gezien als personen zonder kaste. Ze
worden echter wel met veel meer respect behandeld als de kastelozen in India.
Soms zijn bepaalde delen van tempels niet toegankelijk voor niet-hindoes,
anderen zijn geheel ontoegankelijk.
- Tempel: Doe bij het betreden van een tempel uw
schoenen uit en laat ze buiten staan.
- Geen rundvlees: Hindoes mogen geen rundvlees eten. Zij
beschouwen de koe als heilig. Deze dieren mogen niet worden gedood. Veel Hindoes
zijn vegetarisch. Bloed beschouwen zij als onrein.
- Geld: In veel tempels wordt een beroep gedaan op uw
vrijgevigheid. Dit kan hinderlijk zijn, maar zie dit als een soort 'entreegeld'
en bedenk dat deze mensen het geld vaak hard nodig hebben.
naar boven |^
islam
De islam is net als het jodendom en Christendom een monotheïstische godsdienst.
Centraal in het geloof van de moslims staat de God Allah. Islamieten zien hun
heilige geschrift, de Koran, als het laatste en definitieve woord van God. De
Islam heeft zich over de hele wereld verspreid. Niet alleen in het
Midden-Oosten, maar ook in Azië (met name in China, Maleisië en Indonesië,
dat het grootste moslimland ter wereld is) en India speelt de islam een grote
rol. Ook in Afrika bevinden zich grote islamitische gemeenschappen. Met name
Nigeria en een aantal landen in West-Afrika, Mauritanië, Senegal, Mali en
Niger, zijn grotendeels islamitisch. Alhoewel de godsdienst in elke regio een
eigen karakter heeft gekregen, blijven de basisregels gelijk.
Ontstaan
In 570 na.Christus werd Mohammed ibn Abdullah geboren in Mekka. In een grot niet
ver van Mekka waar hij handelaar was, kreeg hij op 40-jarige leeftijd een
visioen van een goddelijk wezen. Hij hoorde een stem die zei: 'Lees voor, in de
naam van uw God, de Schepper'. Mohammed begon te preken over de ondeugden in de
stad. Hij kreeg echter weinig waardering en daarom stuurde hij zijn volgelingen
naar het nabijgelegen Yathrib, het latere Medina. In 622 voegde hij zich bij
hen. Zijn reis naar Medina, de hijra ('emigratie') is het begin van de
islamitische jaartelling. Mohammed versterkte zijn aanhang in Medina door
prediking en strijd. Hij won een aantal slagen en had al snel het grootste deel
van Arabië onder zich. De profeet van de islam stierf in 632.
Heilige schrift
De openbaringen van Mohammed werden opgeschreven in de Koran ('voordracht'). Dit
heilige schrift vormt de basis van de islam. Hierin staat hoe de moslims behoren
te leven, van eetgewoonten en kleding tot opvoeding en economie.
Moslims geloven dat de doden op de dag van het Laatste Oordeel
zullen opstaan. Alle moslims worden ondervraagd en de rechtvaardigen komen in
het paradijs en de verdoemden gaan naar de hel. Crematie is in islamitische
landen verboden, omdat het dode lichaam gerespecteerd moet worden en niet
beschadigd mag worden.
Heiligdom: moskee
Het uiterlijk van moskeeën vertoont vaak grote verschillen. Toch hebben al deze
heilige gebouwen een aantal overeenkomsten. Ze hebben altijd een besloten hal,
waar de moslims bidden, een nis in de qibla-muur die de richting naar Mekka
aangeeft, een preekstoel en (met uitzondering van moskeeën in Indonesië) een
minaret (torentje) van waaruit de gelovigen worden opgeroepen tot gebed. Het zal
opvallen dat de gebouwen in islamitische landen geen beelden of figuratieve
kunst bevatten. Dit is een uiting van het geloof van de moslim in de eenheid van
God. De mens mag niet proberen de schepping van God te imiteren. De versieringen
die er zijn, dienen slechts ter verfraaiing en nooit ter lering.
Vrouw
De islam kent de vrouw in beginsel rechten en plichten toe. Zij heeft recht op
bezit, erfrecht, mag een huwelijksaanzoek weigeren en behoudt na het huwelijk
soms haar eigen naam. In een aantal islamitische landen bekleden vrouwen
belangrijke posten. Toch zijn veel islamitische vrouwen aan veel regels
gebonden. Het merendeel van deze regels zijn niet door de religie, maar door de
maatschappij gecreëerd. Vaak helpen zowel de vrouwen, als de mannen mee, deze
in stand te houden. De sluierplicht is één van deze regels. De sluier moet de
vrouwen beschermen tegen begeerlijke blikken van mannen en opdringerigheid. Ook
horen deze vrouwen niet alleen over straat te lopen en zijn openlijke
vriendschappen met mannen taboe. In enkele landen (o.a. Iran) is het voor de
vrouw zelfs verboden om de hand van een (vreemde) man te schudden.
Omgangsregels
Aangezien religie in veel landen een erg grote rol speelt, is het voor de
reiziger van groot belang hier rekening mee te houden.
In de Moskee
- Vraag altijd toestemming om een moskee te betreden.
- Bedek het lichaam. Vrouwen moeten een shirt met lange
mouwen dragen en een lange rok of broek. Mannen moeten een lange broek dragen.
- Bij betreding van een moskee dient men de schoenen uit
te trekken.
- Wees stil en respectvol.
- Menstruerende vrouwen mogen niet naar binnen.
Openbare leven
- Raak nooit iemands hoofd aan. In sommige landen wordt
het hoofd gezien als zetel van de ziel en is daarom heilig.
- Geen varkensvlees: Moslims onthouden zich van
varkensvlees, dat als onrein wordt beschouwd. Dit vlees mag ook niet worden
verkocht op de plaatselijke markt. Vraag nooit aan een moslim om gerechten met
varkensvlees.
- Fotograferen: Fotografeer nooit een islamitische vrouw
zonder toestemming.
- Kleding: In strenge islamitische landen (bijv.
Pakistan en Afghanistan), is het als vrouw verstandig de kleding aan te passen
aan de kleding van de lokale vrouwen. Bedek de benen (ook mannen) en de armen.
Wijde blouses en lange rokken zijn ideaal in warme periodes.
- Rechterhand: Geef altijd een handdruk met een
rechterhand. In veel landen wordt de linkerhand op het toilet gebuikt om mee te
wassen en daarom als onrein beschouwd. Ook het aanreiken en aannemen van dingen
gebeurt met de rechterhand.
- Relaties: In veel landen is het voor geliefden
ongepast om in het openbaar te kussen of zelfs maar elkaar hand vast te houden.
- Openbaar vervoer: Men maakt soms bezwaar wanneer een
man in een bus of taxi naast een vreemde vrouw gaat zitten. Wanneer u als vrouw
een taxi neemt, ga dan achterin zitten.
- Ramadan: Eten en drinken op straat hoort niet en wordt
met name tijdens de Ramadan als beledigend ervaren. Tijdens de ramadan zijn de
openingstijden van administratie en winkels beperkt. Het 'dagelijks leven'
verschuift grotendeels naar de avond en nacht.
- Let op uw lichaamtaal. Een aantal, voor u normale,
gebaren kunnen als agressief worden ervaren, bijvoorbeeld met de armen over de
borst of met de armen op de heupen staan. Toon uw woede niet in het openbaar, ga
niet schreeuwen. Ook wenken met de wijsvinger kan als beledigend worden ervaren.
Hou een taxi aan met uw rechterhand en omlaaggebogen vingers.
- Bedelen:Als kinderen hun diensten aanbieden, betaal
dan op een andere manier dan met geld of snoep. Geld geven houdt de cyclus van
afhankelijkheid in stand. Koop een aantal pennen, potloden of ballonnen. Ook
ansichtkaarten of typisch Westerse kleinigheden worden vaak met veel
dankbaarheid ontvangen.
|
